Loading...

Psychologia potoczna, a psychologia naukowa

psychologia potoczna naukowa

Z różnymi przekazami psychologicznymi, jako ludzie, spotykamy się praktycznie od najwcześniejszych lat dzieciństwa. Słyszymy twierdzenia odnoszące się do rzeczywistości w której żyjemy, dzięki czemu jesteśmy w stanie odpowiedzieć sobie na takie pytania jak to: kim jesteśmy, dlaczego myślimy, czujemy i postępujemy w taki, a nie inny sposób. 

Dziewczynki powinny być cicho i się uśmiechać

Przekazami psychologii potocznej jesteśmy „karmieni” przez rodziców, dziadków, bliższą i dalszą rodzinę, nauczycieli, jak również kolegów, a nawet obcych ludzi. Niezwykle ciekawe z jaką łatwością wielu osobom przychodzi wygłaszanie takich tez jak „grzeczne dzieci nie płaczą”, „dziewczynki powinny być cicho i się uśmiechać”, czy „ludziom nie wolno ufać”. Takie przekonania, jeżeli w nie uwierzymy, mogą istotnie wpływać na, to jak postrzegamy siebie oraz nasze otoczenie. Mogą istotnie wpływać na nasze myśli, uczucia i decyzje.

Zastanawiające jest to, że zazwyczaj niewiele osób ma tendencje do tworzenia alternatywnych, własnych teorii dotyczących chociażby fizyki, biologii, matematyki, czy astronomii. Taką wiedzę przyswajamy głównie od osób wykształconych w tychże dziedzinach nauki. Pragnąc poznać teorię względności, sięgamy do fachowej literatury, bądź prosimy o wyjaśnienie specjalistę, zatem osobę wykształconą w zakresie fizyki.

Z kolei wiedzę „psychologiczną” chętnie czerpiemy od rodziców, z gazet, czy od znajomych. Jest to moim zdaniem paradoks, nad którym niewiele osób się zastanawia. Potrafimy przyjmować pewne hipotezy, jako dogmaty, nad którymi nawet czasami się nie zastanawiamy. Część z nas wierzy, że „tak po prostu jest”. Nie kwestionuje, nie docieka, nie drąży, nie szuka dowodów.

psychologia książki wiedza
Psychologia potoczna to nie psychologia naukowa

A trafność tych sądów jest często wątpliwa, ponieważ psychologia potoczna, w przeciwieństwie do naukowej, nie opiera się na badaniach, a jedynie na własnej pewności i przekonaniu o poprawności ów stwierdzeń. Może to być bardzo niebezpieczne. Może prowadzić także do powstawania różnego rodzaju psychopatologii.

Jeżeli jako dzieci jesteśmy kształtowani zgodnie z teoriami psychologii potocznej, to możemy wierzyć poprawność stwierdzeń, które nie są prawdziwe. Dziecko które słyszy stwierdzenie „nie ma się co smucić, to nic takiego”, gdy na przykład popsuje się jego ulubiona zabawka, może przyjąć takie ustalenie jako własne. Co jednak, jeżeli mimo wszystko dziecko czuje smutek, rozpacz i jest nieszczęśliwe, ponieważ dla niego stała się rzecz okropna, z którą ciężko jest mu sobie poradzić. Na jakiej podstawie osoba dorosła stwierdza, że nie dziecko nie powinno odczuwać smutku? Dlaczego sądzi, że dla dziecka jest to sprawa błaha, o której może szybko zapomnieć?

Są to pytania, które możemy zadawać będąc obserwatorami opisanego wydarzenia. To co się nasuwa na myśl, to sprzeczność tego co odczuwa i myśli dziecko, z twierdzeniami dorosłego. Z czasem, jeżeli dziecko słyszy podobne stwierdzenia często w trakcie swojego dorastania, może przyjąć, że swoim własnym uczuciom nie należy ufać, a emocje są przez nie odczuwane błędnie. Może to dalej doprowadzić do tłumienia własnych uczuć, co na dłuższą metę może powodować różnego rodzaju problemy psychiczne.

Psychologia w szkole?

Kolejnymi zagrożeniami związanymi z bezrefleksyjnym przyjmowaniem twierdzeń potocznej psychologii, są między innymi: możliwość podjęcia błędnej decyzji, działania lub zachowania nieadekwatnego do sytuacji, nadmierna ufność bądź nieufność, przyjęcie błędnych założeń dotyczących zachowania danej osoby, bądź jej wypowiedzi. Zdawać by się mogło, że naukowa wiedza psychologiczna powinna być powszechna, jednak tak nie jest. Psychologia nie jest przedmiotem którego dzieci uczą się w szkołach podstawowych, bądź ponadpodstawowych. A tylko nieliczne, firmy, czy instytucje w zakresie sprzedaży, marketingu, czy obsługi klienta, korzystają z wiedzy i pomocy psychologów, na przykład chociażby zatrudnionych w działach Human Resources.

psychologia psychoterapia dla bliskich
Psychologia potoczna jest wygodna i zapewnia bezpieczeństwo

Dlaczego tak się dzieje? Jaki jest tego powód? Dlaczego tak chętnie przyjmujemy różne psychologiczne hipotezy jako prawdziwe, nie zwracając uwagi na to, jak faktycznie jest. Dlaczego ich nie weryfikujemy? Psychologia potoczna spełnia funkcje, które dla wielu ludzi mogą być bardzo wygodne i w łatwy sposób porządkować świat. To zwalnia nas z kolei z wysiłku, który musielibyśmy włożyć w samodzielne zdobywanie wiedzy z psychologii naukowej.

Przede wszystkim psychologia potoczna może dawać poczucie pewności, zapewniać swego rodzaju bezpieczeństwo. Jeżeli jesteśmy w stanie wyjaśnić coś dzięki stwierdzeniom, które wcześniej usłyszeliśmy i przyjęliśmy, to mamy większą pewność dotyczącą chociażby tego co i dlaczego się stało, bądź co może się wydarzyć.

Po drugie, psychologia potoczna umożliwia niektórym ludziomidentyfikację z daną grupą społeczną, co również zapewnia między innymi, bezpieczeństwo. Jeżeli wiemy kto myśli tak jak my, to będziemy w stanie łatwiej określić naszą tożsamość względem tej osoby oraz ewentualną przynależność do grupy.

Po trzecie, hipotezy psychologii potocznej najczęściej przyjmowane są z góry, jako słuszne i prawdziwe. Nie wymagają zatem potwierdzenia, czy dowodu. Jest to dosyć wygodne, może zaoszczędzić nasz czas i zasoby energetyczne, bądź umysłowe.

Wszystko to czyni psychologię potoczną, w przeciwieństwie do naukowej, niezwykle przystępną. Moim zdaniem jednak, w dłuższej perspektywie, zwrócenie się w kierunku rozpowszechniania wiedzy z zakresu psychologii naukowej, będzie nieuniknione, jako dużo korzystniejsze, dla nas, jako ludzi, społeczeństw, ogólnie świata.

Możesz także polubić